Πανελλήνιο Iερό Προσκύνημα «Παναγία Σουμελά»

Ἡ Ἱερά Μονή τῆς Παναγίας Σουμελᾶ στόν Πόντο ὑπῆρξε γιά αἰῶνες τό σημεῖο ἀναφορᾶς τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἡ θαυματουργή εἰκόνα τῆς Παναγίας, ἔργο κατά τήν παράδοση τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ, προσείλκυε ὄχι μόνο τούς ἁπλούς ἀνθρώπους, ἀλλά καί αὐτοκράτορες καί ἡγεμόνες ἀκόμη καί Τούρκους, οἱ ὁποῖοι κατά περιόδους τήν προστάτευαν μέ φιρμάνια ἤ τήν πλούτιζαν μέ τίς δωρεές τους, ἔτσι ὥστε ἡ Μονή εἶχε πολλούς πολύτιμους θησαυρούς καί ἱερά κειμήλια.

Κατά τόν ξεριζωμό τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀνατολῆς ἀπό τίς προ- γονικές του ἑστίες οἱ μοναχοί τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Παναγίας Σουμελᾶ ἔθαψαν τή θαυματουργό εἰκόνα τῆς Παναγίας, τόν Τίμιο Σταυρό τῶν Κομνηνῶν καί τό χειρόγραφο Εὐαγγέλιο τοῦ Ὁσίου Χριστοφόρου στό παρεκκλήσιο τῆς Ἁγίας Βαρβάρας.

Τό 1931 ὁ ἱερομόναχος Ἀμβρόσιος Σουμελιώτης, μετά ἀπό διακρατική συμφωνία μεταξύ Ἑλλάδος καί Τουρκίας, ἐπέστρεψε στήν ἱστορική Μονή, ἔσκαψε, βρῆκε τά θαμμένα κειμήλια καί τά μετέφερε στό Βυζαντινό καί Χριστιανικό Μουσεῖο Ἀθηνῶν.

Τό 1952, ἕναν χρόνο μετά τήν ἵδρυση τοῦ Σωματείου «Παναγία Σουμελᾶ» στή Θεσσαλονίκη, ὁ πρόεδρός του, Φίλων Κτενίδης, ἐπικεφαλῆς ὁμάδος ἐπιφανῶν Ποντίων, ζήτησαν τήν εἰκόνα τῆς Παναγίας, ἡ ὁποία μετά ἀπό πολλές προσπάθειες παραχωρήθηκε στό Σωματεῖο. Συγχρόνως παραχωρήθηκε καί ἔκταση 500 στρεμμάτων στό ὄρος Βέρμιο, ἐπάνω ἀπό τό χωριό Καστανιά, προκειμένου νά ἀρχίσει ἡ ἀνέγερση τῆς νέας Ἱερᾶς Μονῆς τῆς Πα- ναγίας Σουμελᾶ. Ἔτσι ἡ Ἀθηνιώτισσα καί Σουμελιώτισσα Παναγία, γίνεται Προσφυγομάνα καί Βερμιώτισσα.

Στίς 15 Αὐγούστου τοῦ 1952 τελέσθηκαν τά θυρανοίξια τοῦ μικροῦ ναοῦ καί ἡ ἱερά της εἰκόνα ἐνθρονίσθηκε στόν νέο της θρόνο μέ τιμές βασίλισσας, καί μέσα σέ λίγα χρόνια ὁλοκληρώθηκε ἕνα θαῦμα.

Τό 1966 συστήνεται ἀπό τό Σωματεῖο «Παναγία Σουμελᾶ» μέ βασιλικό διάταγμα (ΒΔ 924/1966) τό Πανελλήνιο Ἵδρυμα «Πα- ναγία Σουμελᾶ». Μετά ἀπό μακροχρόνιες διαδικασίες καί γνωμοδοτήσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους καί τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἀλλά καί προσπάθειες καί ἀγῶνες τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας καί τοῦ προέδρου τοῦ Σωματείου «Παναγία Σουμελᾶ», ἡ Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μέ πρόταση τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου καί μέ βάση τό ἄρθρο 59 τοῦ Νόμου 590/1977, ἐξέδωσε τόν 215/210 Κανο- νισμό, ὁ ὁποῖος δημοσιεύθηκε στό ΦΕΚ ἀρ. 191/8.11.2010, μέ τόν ὁποῖο ἀποφασίζεται μεταξύ ἄλλων ὅτι ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας καί Ναούσης προεδρεύει τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος, θέτοντας ἔτσι τέλος στήν ἀμφισβήτηση τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος στή διοίκηση τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος, τό ὁποῖο μετονομάζεται σέ Πανελλήνιο Ἱερό Προσκύνημα «Παναγία Σουμελᾶ».

Κατά τά τριάντα χρόνια Ἀρχιερατείας τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας, σέ ἀγαστή συνεργασία μέ τά ἑκάστοτε Διοικητικά Συμβούλια τοῦ Σωματείου «Παναγία Σουμελᾶ», ἐξωραΐζεται ὁ μεγάλος Ἱερός Ναός μέ τήν κατασκευή των ψηφιδωτῶν σέ ὅλη σχεδόν τήν ἐπιφάνεια «ἄνω τοῦ κοσμήτου». Ἁγιογραφεῖται τό σύνολο τῶν ἐπιφανειῶν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ πλήν τῆς κόγχης τοῦ Ἱεροῦ Βήματος πού εἶχε ἤδη ἁγιογραφηθεῖ. Ἐξοπλίζονται πλήρως οἱ Ἱεροί Ναοί (μεγάλος καί μικρός) μέ ἔργα εὐλαβείας (ἀσημικά, ξυλόγλυπτα κτλ). Ἐξωραΐζεται ἐκ βάθρων καί ὁ παλαιός μικρός Ἱερός Ναός μέ ἐπιχρύσωση τοῦ παλαιοῦ τέμπλου, τοιχογραφίες καί τήν κατασκευή ψηφιδωτοῦ τοῦ αὐτοκράτορος τῆς Τραπεζοῦντος Ἀλεξίου Δ΄ Κομνηνοῦ, στή βάση τοῦ ὁποίου βρίσκονται ἐντός λάρνακος καί τά λείψανα του.

Τόν Δεκαπενταύγουστο τοῦ ἔτους 2006 θεμελιώθηκε ἀπό τόν μακαριστό Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν Χριστόδουλο τό «Μελισσανίδειο Μέλαθρο» μέ τήν ὑψηλή χορηγία τῶν ἀδελφῶν Δημητρίου καί Ἰακώβου Μελισσανίδη στή μνήμη τῶν γονέων τους Ζώρα καί Βέρας, πού περιλαμβάνει σέ ἑπτά ἐπίπεδα ἐπίσημο ἀρχονταρίκι, ἐπίσημα δωμάτια φιλοξενίας, χῶρο γιά ἐπίσημη τραπεζαρία καί χώρους φιλοξενίας. Τό ἔργο ἐγκαινιάσθηκε στίς 15 Αὐγούστου τοῦ 2011.

Ἔγινε ἀκόμη πλήρης ἀνακατασκευή τοῦ ξενῶνος «Κομνηνῶν Μέλαθρον», τῶν ξενώνων «Κρωμναίων» καί «Τριπολιτῶν», ἀνακατασκευή καί συμπλήρωση τοῦ ξενῶνος «Λιβερᾶς», ἀποπεράτωση τοῦ ξενῶνος «Σουρμενιτῶν», πλήρης ἀνακαίνιση καί συμπλήρωση ὀρόφου τοῦ «Ἀμβροσίου» ἡγουμενείου, ἐκ βάθρων κατασκευή τῶν περιπτέρων τῆς πλατείας καί ἀνακατασκευή τοῦ κοιμητηρίου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς.

Τέλος, κατασκευάσθηκαν καί τοποθετήθηκαν πίσω ἀπό τό Ἱερό Βῆμα τοῦ μεγάλου καί τοῦ μικροῦ Ἱεροῦ Ναοῦ προτομές ἐπιφανῶν Ποντίων καί ἡγουμένων τῆς Μονῆς (τοῦ Τραπεζοῦντος Χρυσάνθου, τοῦ ἀρχιμανδρίτου Ἀμβροσίου Σουμελιώτου, τοῦ ἀρχιμανδρίτου Πέτρου Θεοφυλάκτου, τοῦ Λεωνίδα Ἰασωνίδη καί τοῦ Μητροπολίτου Δράμας Παύλου).

Τόν Ἀπρίλιο τοῦ 2013 μέ κοινή ψηφοφορία τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος καί τοῦ Σωματείου «Παναγία Σουμελᾶ» ἐξελέγη παμψηφεί στήν κενή θέση τοῦ ἡγουμένου τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος ὁ ἀρχιμανδρίτης Ἀθηναγόρας Μπίρδας.Ὁ ἑορτασμός τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, ἡμέρα πανηγύρεως τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ καί τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος, ἔχει ἀποκτήσει ἐπί τῶν ἡμερῶν τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας ἐξαιρετική αἴγλη καί λαμπρότητα. Κάθε χρόνο τελεῖται Ἀρχιερατικός Ἑσπερινός καί Ἀρχιερατική θεία Λειτουργία μέ τή συμμετοχή πολλῶν Ἀρχιερέων ἀπό τήν Ἑλλάδα καί ἀπό τό ἐξωτερικό, ἐνῶ τό ἔτος 2012 τελέσθηκε γιά πρώτη φορά στήν ἱστορία τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος Πατριαρχική θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος τοῦ Μακαριωτάτου Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας κ.κ. Θεοδώρου. Στόν ἑορτασμό ἔχουν παραστατεῖ κατά τή διάρκεια τῶν τριάντα ἐτῶν Ἀρχιερατείας τοῦ Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας πολλές ἐξέχουσες προσωπικότητες, ὅπως πρόεδροι τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας, ὑπουργοί, ἀρχηγοί τοῦ ΓΕΕΘΑ καί τοῦ ΓΕΣ, ἀρχηγοί καί ἐκπρόσωποι πολιτικῶν κομμάτων, φορέων, Ποντιακῶν Συλλόγων καί πλῆθος κόσμου.

Ἀπό τό ἔτος 2003 καί κάθε χρόνο στίς 15 Αὐγούστου καθιερώθηκε ἡ ἀπονομή ὑποτροφιῶν σέ ἀριστούχους μαθητές τῆς Β ́ τάξεως τοῦ Λυκείου Μακροχωρίου, στή μνήμη τῶν ἀδικοχαμένων μαθητῶν τοῦ Λυκείου Μακροχωρίου στό τραγικό αὐτοκινητιστικό δυστύχημα τῶν Τεμπῶν.

Ἡ ἱστορική καί θαυματουργή εἰκόνα τῆς Παναγίας Σουμελᾶ μετεφέρθη, κατόπιν αἰτήματος τῶν οἰκείων Ἀρχιερέων πρός τό Σωματεῖο «Παναγία Σουμελᾶ» καί ἐγκρίσεώς του, σέ πολλές πόλεις καί Ἱερές Μητροπόλεις στήν Ἑλλάδα καί τό ἐξωτερικό, ἀπό τήν Κρήτη μέχρι τή Θράκη καί ἀπό τήν Πετρούπολη μέχρι τήν Κύπρο. Ἰδιαιτέρως αὐτό συνέβη μέ τήν εὐκαιρία τῆς ἐπετείου τῶν 100 ἐτῶν ἀπό τήν ἀπελευθέρωση τῆς Μακεδονίας ἀπό τούς Τούρκους τό 2012, ἀλλά καί κατά τήν ἐπέτειο τῶν 100 ἐτῶν ἀπό τή Γενοκτονία τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ (2019), ὁπότε καί ἐπισκέφθηκε πολλές πόλεις μέ ἔντονη παρουσία τοῦ Ποντιακοῦ στοιχείου, μεταξύ τῶν ὁποίων καί ἡ Θεσσαλονίκη, ὅπου ἡ ἱερά καί περίπυστος εἰκόνα παρέμεινε περισσότερο ἀπό τρεῖς ἑβδομάδες στόν Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, πολιούχου Θεσσαλονίκης, πρός προσκύνηση καί εὐλογία τῶν πιστῶν.

Συναπάντημα Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων

Τό Σωματεῖο «Παναγία Σουμελᾶ» καί τό Πανελλήνιο Προσκύνημα «Παναγία Σουμελᾶ», στό ὁποῖο προεδρεύει ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας, μέ τήν ἀμέριστη συμπαράσταση τῆς Ἱερᾶς Μητρόπολεως Βεροίας, Ναούσης καί Καμπανίας καί σέ συνεργασία μέ τά ἀδελφά Ποντιακά Σωματεῖα καί τήν ποντιακή νεολαία ἔχουν δημιουργήσει τόν θεσμό τοῦ Συναπαντήματος Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων στήν «Παναγία Σουμελᾶ».

Ἀπό τό 1998, κάθε Ἰούλιο, πολυπληθεῖς ἀντιπροσωπεῖες, νέες καί νέοι ποντιακῆς καταγωγῆς, ἐκπρόσωποι Ποντιακῶν Σωματείων ἀπό τήν Ἑλλάδα, τήν Κύπρο καί τή Διασπορά (Γερμανία, Η.Π.Α., Καναδᾶ, Αὐστραλία, Ρωσία, Γεωργία κλπ). συναντῶνται καί φιλοξενοῦνται στήν «Παναγία Σουμελᾶ», στά ὑψώματα τῆς Καστανιᾶς Ἠμαθίας, συμμετέχοντας στίς ἐκδηλώσεις πού περιλαμβάνει κάθε χρόνο τό Συναπάντημα Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων.

Χιλιάδες εἶναι οἱ νέοι καί οἱ νέες πού συμμετεῖχαν στίς ἐκδηλώσεις ὅλα αὐτά τά χρόνια πού πραγματοποιοῦνται ἐπί 26 χρόνια καί ἔχουν καταστεῖ θεσμός, μέ τήν πατρική εὐλογία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Βεροίας, Ναούσης καί Καμπανίας κ. Παντελεήμονα, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀγκαλιάσει στοργικά τό Συναπάντημα τῆς Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων.

Ἡ Ὀργανωτική Ἐπιτροπή τοῦ Συναπαντήματος Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων σέ συνεργασία μέ τό Σωματεῖο καί τό Ἱερό Προσκύνημα «Παναγία Σουμελᾶ» ἑτοιμάζουν κάθε χρόνο πλούσιο πρόγραμμα, πού περιλαμβάνει ἐνδιαφέρουσες εἰσηγήσεις γιά ἐπίκαιρα κοινωνικά, πολιτιστικά καί ἱστορικά θέματα τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ. Συγχρόνως δίδεται ἡ εὐκαιρία στούς συμμετέχοντες νά γνωρίσουν καταξιωμένους ἐπιστήμονες, συγγραφεῖς καί καλλιτέχνες, πού μελετοῦν τήν ἱστορία τοῦ Πόντου, συμβάλλουν στήν τεκμηρίωση τῶν θέσεων τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ καί στή διατήρηση τῆς παραδόσεως, τῶν ἐθίμων, τῆς γλώσσας καί τῆς μουσικῆς του.

Στή διάρκεια τῶν 26 ἐτῶν πού διοργανώνεται τό Συναπάντημα ἔχουν πραγματοποιηθεῖ πολλές συζητήσεις καί εἰσηγήσεις μέ σπουδαῖα θέματα σχετικά μέ τήν ἱστορία τοῦ Πόντου, τίς παραδόσεις, τά ἤθη καί τά ἔθιμα, κρατώντας ζωντανή τή μνήμη τοῦ Πόντου στίς ψυχές τῶν νέων Ποντίων.

Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας παρίσταται στήν ἔναρξη κάθε Συναπαντήματος, καλωσορίζει τούς ἐκπροσώπους τῶν Ποντιακῶν Σωματείων καί τούς νέους πού συμμετέχουν σέ αὐτό καί ὁμιλεῖ κατάλληλα. Τό Συναπάντημα ὁλοκληρώνεται μέ Ἀρχιερατική θεία Λειτουργία πού τελεῖ ὁ Σεβασμιώτατος, ὁ ὁποῖος παρίσταται καί συμμετέχει καί στίς ἐκδηλώσεις μέ τίς ὁποῖες κλείνει τό Συναπάντημα Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων στήν Παναγία Σουμελᾶ. Ἀξιοσημείωτο εἶναι τό ἐνδιαφέρον καί ἡ ἀνταπόκριση τῶν νέων στούς συμβουλευτικούς λόγους καί στά ἱστορικά θέματα πού ἀναπτύσσονται.

Τό Συναπάντημα Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων στήν Παναγία Σουμελᾶ ἐπιτυγχάνει τή βιωματική ἐπαφή τῶν νέων μέ τό Πανελλήνιο Ἱερό Προσκύνημα «Παναγία Σουμελᾶ» καί τό συντελούμενο ἔργο γιά τή διατήρηση καί διαφύλαξη τῶν ἐθίμων καί παραδόσεων τῶν προγόνων μας, τήν ἀλληλοενημέρωση γιά τό ἔργο καί τίς δραστηριότητες τῶν νεολαιῶν τῶν Ποντιακῶν Σωματείων καί τό σημαντικότερο ὅλων: τήν εὐαισθητοποίηση γιά τήν ἀναγκαιότητα διεθνοποιήσεως καί ἀναγνωρίσεως τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου μέσω τῶν ψηφισμάτων πού ἐπιδίδει ἡ Ὀργανωτική Ἐπιτροπή Συναπαντήματος Νεολαίας Ποντιακῶν Σωματείων στό Σωματεῖο «Παναγία Σουμελᾶ» μετά τό πέρας τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συναπαντήματος.

Ἡ ἐκδήλωση κλείνει μέ κατάθεση στεφάνων στίς προτομές τοῦ Ἀλεξάνδρου Ὑψηλάντη, τοῦ ποντιακῆς καταγωγῆς ἀρχηγοῦ τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας καί τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, στήν προ- τομή καί τόν τάφο τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Μητροπολίτου Τραπεζοῦντας Χρυσάνθου, στήν προτομή καί τόν τάφο τοῦ ὑπουργοῦ Λεωνίδα Ἰασωνίδη, στήν προτομή τοῦ ἱερομονάχου Ἀμβροσίου Σουμελιώτη, ὁ ὁποῖος ἔφερε τήν εἰκόνα τῆς Παναγίας Σουμελᾶ ἀπό τόν Πόντο, καί ἡγουμένου τῆς μονῆς στήν Ἑλλάδα καί τῶν δύο πρώτων προέδρων, τοῦ Φίλωνα Κτενίδη καί τοῦ Παναγιώτη Τανιμανίδη. Ἡ αἴσθηση σεβασμοῦ στά μνημεῖα μέ τήν κατάθεση στεφάνων, ἡ ἀναγνώριση τῆς προσφορᾶς τῶν ἀνθρώπων εἶναι σπουδαία. Οἱ συμμετέχοντες δένονται μέ τά πρόσωπα καί τήν ἱστορία καί αἰσθάνονται ὅτι ἀνήκουν, ὡς συνεχιστές τους, στή μακρά παράδοση στήν ὁποία ἀνήκουν καί οἱ σπουδαῖες αὐτές μορφές.